„Transformatywne uczenie się zachodzi wtedy, gdy człowiek zmienia nie tylko to, jak się zachowuje, nie tylko to, co czuje, ale to, jak rozumie. Nie tylko to, co wie - ale sposób, w jaki wie." ~ Robert Kegan, In Over Our Heads
Rozwój wertykalny dzieje się w każdym z nas - różnica jest w tym, czy ten proces możesz dostrzec i uczynić z niego swój zasób.
Jak myślimy i jak się zmieniamy - rozwój wertykalny i pętle poznawcze.pdf1.1 MiB
Dla osób, które:
- czują, że coś się w nich zmienia, ale nie mają jeszcze języka, żeby to nazwać,
- zauważają, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie ze złożonością tracą skuteczność i chcą zrozumieć dlaczego tak się dzieje,
- interesują się rozwojem, ale popularne podejścia wydają się zbyt płytkie.
Efekty:
- zrozumienie jak zmienia się sposób widzenia,
- narzędzie do samodzielnej pracy na pętlach poznawczych,
- język na mechanizm, który wyglądał tylko na "ciekawe, czemu to znowu wraca”
- wzrost zaufania do emergencji, czyli wyłaniania się najlepszych rozwiązań naturalnie w procesie, zamiast wymuszania ich presją,
Format: Warsztat otwarty lub dla organizacji.
- wspiera świadome rozpoznawanie, rozumienie i integrację własnych procesów rozwojowych,
- dostępny jako wersja skrócona (4-5h) lub całodniowa - zakres i czas trwania dostosowane do potrzeb uczestników.
Plan warsztatu
Zakotwiczenie i ramy rozwoju (dolewanie wody do kubka a powiększenie kubka)
- Zakotwiczenie tematu - pierwsze ćwiczenie z powracającym doświadczeniem, które przejdzie z Tobą przez cały warsztat.
- Rozwój horyzontalny - pułapka ciągłego zdobywania nowych narzędzi, certyfikatów i frameworków, które dają złudzenie postępu.
- Rozwój wertykalny - transformacja struktury umysłu i zmiana sposobu, w jaki interpretujesz rzeczywistość, gdy dotychczasowy „kubek” traci pojemność.
- Mapa energii grupy - diagnoza, w który rodzaj rozwoju faktycznie inwestujesz swoje zasoby w ostatnich miesiącach.
Zmiana perspektywy: subject-object shift
- To, czym jesteś, a to, co masz - jak zdjąć niewidzialne okulary, przez które patrzysz na świat, i położyć je przed sobą na stole.
- Logiki działania w biznesie - dlaczego na pewnych etapach rozwoju cel lub rola całkowicie nas kontrolują i jak zacząć tym świadomie zarządzać.
- Demontaż faktów - anatomia przekonań, które niesłusznie traktujemy jako obiektywną prawdę o sobie.
Anatomia pętli poznawczych i efekt Zeigarnik
- Problemy i wspomnienia wracają - to pętla, która nie oddała jeszcze swojego sensu.
- Katalog pętli - jak identyfikować pętle relacyjne, miejsca, wartości, rozwojowe i organizacyjne.
- Pętla czysta i poszarpana - koszt energetyczny przedwczesnego domykania tematów i zamrażania ich szybką etykietą („to był błąd”, „już to przepracowałem”).
- Efekt Zeigarnik - jak niedomknięte sprawy po cichu kolonizują Twoją pamięć roboczą i zużywają zasoby mózgu.
Trzy poziomy uczenia się: single, double i triple loop
- Single loop - dlaczego ten sam problem albo wspomnienie stale wraca w innej formie?
- Double loop - jak trenować zatrzymanie się i zmianę perspektywy?
- Triple loop - jak dostrzec niewidzialną ramę i wzorce, które tworzą Twoje założenia?
- Granica pojemności - praktyczny test na własnym przykładzie pokazujący, gdzie naturalnie kończy się Twoje rozumienie sytuacji na ten moment.
Biologia transformacji: Neuronauka i ciało
- Predictive processing - dlaczego mózg nie czeka na fakty, lecz bez przerwy zgaduje przyszłość, by oszczędzać Twoją energię.
- Błąd predykcji - ścisk w żołądku i napięcie w klatce piersiowej jako twarde dane o zderzeniu Twojego modelu świata z rzeczywistością.
- Regulacja i integracja - dlaczego szukamy szybkiej ulgi (regulacja) zamiast pozostać z dyskomfortem, który jako jedyny buduje naszą pojemność (integracja).
Praktyka narzędziowa: Action Log Decyzji i praca z AI
- Wiedza ukryta - jak przy pomocy retrospekcji ujawnić to, co w sobie masz, ale czego nie widzisz, bo jesteś za blisko.
- Case study - wielowarstwowa, 20-letnia pętla rozwojowa jako żywe, praktyczne studium przypadku.
- Prompt diagnostyczny i trzy poziomy obserwacji - wykorzystanie AI do bezpiecznego i precyzyjnego namierzenia własnego oporu wertykalnego.
Zamknięcie i integracja
- Efekt pętli w praktyce - powrót do punktu wyjścia i doświadczenie zmiany perspektywy.
- Budowanie codziennej pojemności - jak wdrożyć mikropraktykę w kulturze, która nie daje na to przestrzeni.
Powiązane teksty i eseje:
Nurty i podstawy teoretyczne: Adult development · Transformative learning · Organizational learning · Sensemaking · Neuroscience & interpersonal neurobiology · Positive disintegration · Gestalt · Systems thinking
Literatura i ramy odniesienia:
- Modele autorskie: Loop Vertical Integration Model
- Rozwój wertykalny i transformatywne uczenie się: Robert Kegan - In Over Our Heads · Jack Mezirow - Transformative Dimensions of Adult Learning · William Torbert - Action Inquiry · Kazimierz Dąbrowski - Dezintegracja pozytywna · Susanne Cook-Greuter - Ego Development · Jane Loevinger - Ego Development
- Organizational learning: Chris Argyris, Donald Schön - Organizational Learning · Bluma Zeigarnik
- Sensemaking: Karl Weick - Sensemaking in Organizations
- Neurobiologia i integracja doświadczenia: Daniel Siegel - The Developing Mind · Karl Friston - The Free-Energy Principle · Stephen Porges - The Polyvagal Theory · Andy Clark - Surfing Uncertainty
- Tacit knowledge i doświadczenie: Michael Polanyi - The Tacit Dimension · Fritz Perls - Gestalt
- Myślenie systemowe, miejsca i tożsamość: Donella Meadows - Thinking in Systems · Yi-Fu Tuan - Space and Place